“Türkiye’deki Benzin ve Mazot Fiyatlarının Yüksekliği, Yabancı Petrol Devlerinin Suçu” Geyiğine Hoş Geldiniz

28 Mar
Mart 28, 2010

Geçenlerde bana ‘Bir gün benzin almayın” boykotu maili geldi (okumak için tıklayınız). Türkiye’deki benzin/mazot fiyatlarının yüksekliğinin nedeni Shell, Total, BP gibi yabancı petrol devi dağıtım şirketleriymiş. Maili gönderen 35 yıllık arkadaşım. Amerikada yaşıyor ve Türkiyedeki konulara biraz uzak. Ona da maili benim 40 yıllık başka bir arkadaşım yollamış. Şaştım kaldım. Hadi son göndereni anlarım ve biraz kredi veririm de, diğeri Türkiye’de yaşıyor ve Türk piyasalarını yakından takip ediyor. Yani devekuşu gibi yaşamadığını, bilgisinin olduğunu varsayıyorum. Bunu ilkokul mezunu birisi yollasa, diyeceğim ki “bilmiyor gariban, bari bilgilendirelim”. Herneyse ben de kendime bir görev atadım ve ilgilenenleri bilgilendirmeye karar verdim.

Crude Oil (ham petrol) konusunda fiziksel piyasalarda gerçekleştirilen işlemler Platts adlı kurum tarafından raporlanıyor. Her günün sonunda hem bölgesel, hem de ham petroller ve ürünler bazında bir “uzlaşma” fiyatı açıklanıyor. Bu fiyat, petrol endüstrisinde fiziksel alımlarda “endeks” fiyatı oluşturuyor. Akdeniz bölgesi, İtalya için açıklanan Platts fiyatları Türkiye için fiyat oluşum temelini meydana getiriyor.

Aşağıda 06/03/2010 tarihinden geçerli KDV Dahil satış fiyatı 3,76 TL/Litre olan 95 Oktan kurşunsuz Benzin fiyatını oluşturan tüm elemanları bir arada göreceksiniz.

(Shell İstanbul Avrupa depo satış ve perakende satış fiyatları kullanılmıştır)

Platts Tarihi : 05/03/2010
USD Kuru Tarihi : 06/03/2010
95 Oktan
Kurşunsuz
Benzin
Fiyat Değişim Tarihinde USD Kuru 1,5457
Platts (Ton/USD) 759,00
Rafineri Kar Oranı 4,5678%
Rafineri Cif USD Ton Fiyatı 793,67
TL/Ton Fiyat (*) 1226,78
Yoğunluk (**) 0,760
Rafineri Karı Dahil Mal Bedeli (TL/Litre) 0,93235
Ö.T.V. (TL/Litre) 1,89150
EPDK Payı/Litre 0,00174
Rafineri Satış Fiyatı /Litre 2,82559
Litre/TL
Ana Dağıtım Şirketi Maliyeti 2,82559
Ana Şirket Depo Satış Fiyatı 3,01124
Ana Dağıtım Şirketi Karı 0,185651
Maliyet Kar Oranı 6,57%
Bayi Maliyeti 3,01124
KDV siz Satış Fiyatı 3,18644
Bayi Karı 0,175201
Maliyet Kar Oranı 5,82%
Bayi + Ana Şirket Kar Toplamı 0,360852

* (Yoğunluk x Ton Fiyat)/1000

** Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenir

Özetle;

Mal bedeli 0,89TL olan 1 litre benzin fiyatı üzerine 1,89 TL ÖTV  + 0,57 TL KDV olarak toplamda 2,47 TL vergi yükü biniyor. Bu fiyata 0,40 TL (rafineri + Bayi+Ana Dağıtım şirketi karı) eklenince araçlarımıza konulan yakıt fiyatı 3,76 TL’ye çıkıyor.

Rafineri, Ana dağıtım şirketi ve bayi’ye ait kar marjlarının (40 kuruş) üçte ikisinden fazlasının depolama ve nakliye gibi maliyetlere gittiğini varsayarsak;  sektörün bu 3 oyuncusu toplamda 20-25 kuruş gibi bir kar elde ediyor. Yani petrolün rafine edileceği limanda (örneğin Aliağa-İzmir) gemiden iner inmez, hiç depolanmadan, hemen oracıkta rafine etmeden arabamıza koymaya kalkışsak; tüketici 40 litrelik deposu olan bir araç deposunu doldurduğunda 8 TL ucuz yakıt alır. 40 litre X 3.76TL = 150 TL yerine 142 TL öder.

Litresi 3,76 TL’ye 95 Oktan Kurşunsuz Benzin’den alınan 2.47 TL’lik vergiden devletin feragat etme olasılığı ise mevcut bütçe açıklarıyla güzel bir rüyadan öteye gidemez gibi duruyor.

Ben 10 Mart 2010’da CNN Türk’deki Ufuk Turu programında sevgili Emin Çapa’ya söylediğim gibi çoluk-çocuk, genç-yaşlı demeden devletin bütçe işini anlamaya başlamamız lazım. Yoksa böyle mailler atıp kendimizi ve çevremizi aldatmaya devam ederiz.

Copyright © 2016 - Alphan Manas Blog